Technologia pędzi do przodu, a stare prawo już dawno przestało za nią nadążać. Unia Europejska wprowadza właśnie nowe rozporządzenie maszynowe, które zastąpi wysłużoną dyrektywę i wprowadzi sporo zamieszania w obowiązkach producentów oraz importerów.
Każdy, kto buduje, sprowadza lub sprzedaje maszyny musi przygotować się na nadchodzące zmiany w prawie, aby uniknąć problemów przy kontroli.
Dlaczego stara dyrektywa odchodzi do lamusa?
Obecna dyrektywa maszynowa 2006/42/WE służyła nam wiele lat, ale powstała w czasach, gdy o maszynach uczacych się czy o zaawansowanej sztucznej inteligencji mało kto myślał. Świat się zmienił, a wraz z nim ryzyka, jakie generują nowoczesne urządzenia .
Nowe rozporządzenie maszynowe 2023/1230 ma załatać luki w bezpieczeństwie, szczególnie tam, gdzie maszyna zaczyna uczyć się nowych zachowań. Unia chce też, aby przepisy były stosowane bezpośrednio w każdym kraju, co wyklucza różnice w interpretacji lokalnych ustaw.
Od kiedy zaczną obowiązywać nowe przepisy?
Oficjalny termin to 20 stycznia 2027 r. To właśnie wtedy nowe rozporządzenie maszynowe stanie się jedyną obowiązującą normą, a stara dyrektywa przejdzie do historii. Wydaje się, że czasu jest dużo, bo mamy okres przejściowy wynoszący 42 miesiące, ale dla producentów maszyn to wcale nie jest wieczność.
Trzeba przejrzeć dokumentację techniczną, zaktualizować deklaracje zgodności i upewnić się, że maszyny w magazynach spełnią nowe wymogi.
Jeśli wprowadzisz produkt na rynek przed tą datą, może on zostać w obrocie na starych zasadach, ale wszystko, co wyjedzie z fabryki po styczniu 2027, musi być już na nowych zasadach.
Cyfrowe instrukcje i cyberbezpieczeństwo
Jedną z najlepszych zmian dla producentów jest możliwość porzucenia grubych, papierowych instrukcji na rzecz formy cyfrowej. Możesz teraz udostępnić instrukcję online, o ile dasz klientowi możliwość jej wydrukowania.
Pamiętaj jednak o pewnym haczyku – jeśli maszyna trafia do użytkownika „nieprofesjonalnego”, najważniejsze informacje o bezpieczeństwie i tak musisz wydać na papierze.
Kolejna ważna rzecz to cyberbezpieczeństwo. Nowe przepisy wymagają, aby oprogramowanie maszyny było zabezpieczone przed ingerencją osób trzecich, a każda taka próba musi zostać zarejestrowana przez system.
Istotna modyfikacja, czyli kiedy stajesz się producentem
W praktyce często zdarza się, że firma kupuje maszynę, a potem ją przerabia, by pasowała do nowej linii produkcyjnej. Nowe rozporządzenie maszynowe precyzyjnie definiuje, czym jest tzw. istotna modyfikacja.
Jeśli zmienisz maszynę tak bardzo, że wpłynie to na jej bezpieczeństwo, musisz przeprowadzić całą ocenę zgodności od nowa. W takiej sytuacji to ty, a nie pierwotny producent, bierzesz na siebie pełną odpowiedzialność prawną i musisz wystawić nową deklarację zgodności. To kluczowy punkt, na który powinni uważać integratorzy systemów i działy utrzymania ruchu.
Obowiązki importerów i dystrybutorów
Jeśli sprowadzasz maszyny spoza Unii Europejskiej, twoja rola staje się znacznie trudniejsza. Musisz sprawdzić, czy producent przeprowadził właściwą ocenę i czy stworzył pełną dokumentację techniczną. Nie wystarczy już samo „wierzę na słowo” – importer musi zweryfikować, czy maszyna faktycznie jest bezpieczna przed wysłaniem jej do klienta.
Dystrybutorzy z kolei muszą pilnować, aby warunki transportu i przechowywania nie zepsuły tego, co producent zaprojektował jako bezpieczne. Wszyscy w łańcuchu dostaw muszą teraz ściśle współpracować z organami nadzoru rynku.
Praktyczna wskazówka
Nowe przepisy to nie tylko biurokracja, ale przede wszystkim konieczność dostosowania się do ery robotyzacji i AI.
Jeśli Twoja firma planuje duże zakupy maszyn, które zostaną dostarczone w okolicach 2027 roku, już teraz wpisz w umowie wymóg zgodności z nowym rozporządzeniem. Unikniesz dzięki temu sytuacji, w której dostaniesz urządzenie z „przeterminowaną” dokumentacją, co mogłoby zablokować jego uruchomienie.
ℹ️ FAQ – Najczęściej zadawane pytania
- Czy po 20 stycznia 2027 roku muszę wymieniać stare maszyny w moim zakładzie?
– Nie, maszyny wprowadzone do obrotu przed tą datą mogą nadal pracować na podstawie dotychczasowych certyfikatów i dyrektywy. - Czy instrukcja obsługi może być tylko w kodzie QR?
– Tak, ale musi być dostępna w formacie do druku, a na żądanie klienta musisz dostarczyć wersję papierową bezpłatnie w ciągu miesiąca. - Co się stanie, jeśli nie dostosuję się do nowych przepisów na czas?
– Narażasz się na kary finansowe, nakaz wycofania produktu z rynku oraz odpowiedzialność odszkodowawczą w razie wypadku. - Czy oprogramowanie sterujące maszyną też podlega certyfikacji?
– Tak, jeśli oprogramowanie pełni funkcje bezpieczeństwa i jest sprzedawane oddzielnie, traktuje się je jako składnik bezpieczeństwa ze znakiem CE. - Czy każda przeróbka maszyny to „istotna modyfikacja”?
– Nie każda, ale tylko taka, która zmienia pierwotne przeznaczenie maszyny lub wprowadza nowe zagrożenia, których nie przewidział producent.
🔸 Jeśli potrzebujesz pomocy prawnej lub chcesz skonsultować swoją sprawę, napisz na adres pl@lexrobotics.pl lub zadzwoń pod numer 604 168 489.
